Facetiae
|
Fa·ce·ti·ae n. pl. Witty or humorous writings or sayings Famous collections:
|
|
Adelphus
|
Johannes Adelphus (Johannes Muling, 1485-1523). A Strasbourg humanist, who wrote 82 facetiæ. The joke here on the right makes fun of a priest's ignorance of the Latin language: calix vs. calicem. Reproduced from an appendix in Facetiarum Heinrici Bebelii, printed by Ulrich Morhard in 1557 (Tübingen). |
|
Facetiæ Facetiarum
|
This collection of facetiae was always published with false imprints (1615, 1627, 1645, 1647, 1657, 1697, ?). ![]() The 1645 edition of this book was printed at Leiden, by Elzevier (probably Philippe de Croy). The title page however shows: Pathopoli, Apud Gelastinum Severum. The pictures on the right show the device on the title page (top), and that of a 1649 Seneca edition from Elzevier in Leiden (bottom). The Elzeviers used their Non Solus device for most publications, but for this book they removed the text and figure (although you can still see his feet). |
![]()
|
Discursus Methodicus de Peditu, Ejusque Speciebus, Crepitu et Visio
|
By Buldrianus Sclopetarius (pseud.). The passage on the right has been marked with red pencil in our copy (out of the Jesuits' Collegio Romano library), and reads as follows (freely translated):
5. Is the dignity of the person farting somewhat of influence on the fart? For example, whether the fart of the Pope is more worthy than that of someone of the rank of priest, both in magnitude and character of the arising? Reproduced (p. 97) from Facetiae Facetiarum, hoc est, Joco-Seriorum fasciculus, printed in Frankfurt (Francofuerti ad Moenum), 1615. |
|
Causæ Bibendi
|
This poem was written by Père Jean Sirmond (1589-1649):
Si bene commemini, causæ sunt quinque bibendi: Uno von Troil (1746-1803, Archbishop of Uppsala, Sweden) wrote it down in his (1645) copy of the Facetiae Facetiarum (see pictures on the right), when he was a student in Uppsala in 1766. He must have read this poem in Gilles Ménage's (1613-1692) Menagiana (published in 1693):
It is often wrongly attributed to Henry Aldrich (1647-1710), who wrote the English translation:
If on my theme I rightly think, |
![]()
|
Canum cum Catis Certamen
|
The Battle between the Dogs and the Cats.
From: Nugae Venales, 1720
Canum cum Catis CERTAMEN | |
|
Canum cum Catis Certamen.
Cattorum canimus certamina clara canumque
FINIS. |
|
Titles
Facetiae and related titles in the library:
- Pontanus, J.J. (1519). Opera. Part II: De Aspiratione, Charon , Antonius, Actius, Aegidius, Asinus, De Sermone, Belli quod Ferdinandus Senior Neapolitanus Rex cum Ioanne Andeganiensium duce gessit, libri sex - Venice: Aldus Manutius, Andrea Soceri (Torresanus).
- Beccadelli, Antonio (Panormita); Piccolomini, Aeneas Sylvius; Spiegel, Jacob (1538). De dictis et factis Alphonsi regis Aragonum libri quatuor. - Basel: Johannes Herwagen, Johannes Erasmius Froben.
- Bebel, Heinrich; Poggio; Heinrichmann (1557). Facetiarum Heinrici Bebelii, Poetae A.D Maximiliano Laureati, Libri Tres, a Mendis Repurgati, & in Lucem Rursus Redditi. His Accesserunt Selectae Quaedam Poggii Facetiae. [...] - Tübingen: Ulrich Morhard.
- Brusoni, Lucio Domizio; Lycosthenes, Conradus (1559). Facetiarum exemplorumque libri VII. Opus quidem eximium, ac mirabili cum rerum tum sententiarum scitu dignissimarum atque iucundissimarum uarietate refertissimum (...) - Basel: N. Brylinger.
- Domenichi, Lodovico (1562). Detti, et fatti de diversi signori et persone private, i quali communemente si chiamano facetie, motti, & burle. - Venice: Francesco Lorenzini.
- Bouchet, Guillaume (1585). Serees - Poitiers: La copie factie de poictiers.
- Frischlin, Nicodemus (1609). Facetiae selectiores ... Henrici Bebelii, P. L. facetiarum libri tres. Sales item, seu facetiae ex Pogii Florentini. - Strassburg: Joannes Carolus.
- (1615). Facetiae Facetiarum, hoc est, Joco-Seriorum fasciculus - Frankfurt (Francofuerti ad Moenum):
- Paleottus, Onophrius (Pseud.) (1626). Disputatio Physiolegistica, De Jure & Natura Pennalium
- Sclopetarius, Buldrianus (Pseud.) (1627). Discursus methodicus. De peditu; eiusque speciebus crepitu & visio. In theses digestus: quas praeside clariss. viro Bombardo Stevarzio - Clareforti (Rostock?):
- (1645). Facetiae Facetiarum, hoc est, Ioco-Seriorum Fasciculus novus - Pathopoli: Apud Gelastinum Severum.
- Langius, J.P. (1649). Democritus Ridens. Sive campus recreationum honestarum. Cum excorcismo melancholiae. - Cologne: A. Bing.
- Aesopus (1653). Fabulae Graece et Latine, nunc denuo selectae : eae item, quas Avienus carmine expressit (...). Accedit Ranarum & Murium Pugna, Homero olim ascripta. Ex decreto DD. Hollandiae ordinium, in usum scholarum. - Amsterdam: J. Janssonius.
- Martialis, M.V. (1661). Epigrammata. Ed. T. Farnabius and C. Schrevelius. - Leyden: F. Hackius.
- Gabrieli, Angelo (1676). Lettere di complimenti semplici - Venice: C. Ambrosini.
- Obsequens, Julius (1679). De Prodigiis. Cum notis Joannis Schefferi. - Amsterdam: Henricus et Theodorus Boom.
- Sorbière, Samuel (1691). Sorberiana sive excerpta ex ore Samuelis Sorbière. Prodeunt ex musaeo Fr. Graverol. Accedunt ejusdem, tum Epistola de vita & scriptis S. Sorbière & J.B. Cotelier, tum Epulae ferales, sive fragmenti marmoris Nemausini explanatio. - Toulouse: G.L. Colomyez & H. Posuel.
- Scaliger, Josephus Justus (1695). Scaligerana ou Bons mots, rencontres agréables, et remarques judicieuses & sçavantes. Avec des notes de M. Le Fèvre, & de Mr. de Colomies. Le tout disposé par ordre alphabetique en cette nouvelle édition. - Cologne: "chez ***".
- Arlotto, Piovano; Gonella; Barlacchia (1708). Scielta di Facetie, Motti, Burli et Buffonerie di Diuersi - Venice: Dominico Lovisa à Rialto.
- Giudici, Cesare (1714). Le Pazzie per far Cervello. Consigli Politici, e Morali. - Venice: Dominico Lovisa à Rialto.
- Tysens, G. (1718/1721). Apollo s Marsdrager, veylende. Allerhande Scherpzinnige en Vermakelyke Snel, Punt, Schimp, en Mengeldigten: En daar onder de Wetten van het Verkeerspel, de Lof van de Rhynsche Wyn, t Samenspraak over de Tabak, &c. - n.pl.: Op Parnas, Valerius Maximus and Junius Juvenalis.
- (1720). Nugae Venales, sive Thesaurus Ridendi & Jocandi ad Gravissimos Severissimosque Viros, Patres Melanchologicorum Consriptos. - n.p.: Prostant apud Neminem; sed tamen Ubique..
- Sacchetti, Franco (1724). Delle novelle di Franco Sacchetti cittadino fiorentino - Florence [= Naples]: n. publ..
- Physiophilus, John [pseud. Born, Ignaz von] (1783). Specimen of the natural history of the various orders of monks, after the manner of the Linnæan system. - London: J. Johnson.
→ see in Digital Library - Bilderdijk; Homerus (1821). De Muis- en Kikvorschkrijg - n.p.:
- Pauli, Johannes (1866). Schimpf und Ernst - Stuttgart: Literar. Verein.
- Lambel, Hans (1872). Erzählungen und Schwänke - Leipzig: Brockhaus.
- Hurtaut, Pierre-Thomas-Nicolas (1872). L'art de péter. Essai théori-physique et méthodique à l'usage des personnes constipées, des personnages graves & austères, des dames mélancoliques, et de tous ceux qui sont esclaves du préjugé. Suivi de l'Histoire de Pet-en-l'Air & de la reine des Amazon - Paris: Baillieu.
- Tünger, Augistin ; Keller, Adelbert von (Hrsg.) (1874). Augustin Tüngers Facetiae - Tübingen: Bibliothek des Litterarischen Vereins in Stuttgart.
- Poggio Bracciolini, G. Francesco (1876). Les Bains de Bade au XVe siècle, par Pogge, Florentin. Scène de mœurs de l'âge d'or. - Paris: Isidore Liseux.
- Poggio Bracciolini, G. Francesco (1877). Un Vieillard doit-il se marier? Dialogue de Pogge, Florentin. - Paris: Isidore Liseux.
→ see in Digital Library - Poggio Bracciolini, G. Francesco (1879). The Facetiæ or Jocose Tales of Poggio - Paris: Isidore Liseux.
- Bebel, Heinrich (1879). Proverbia Germanica - Leiden: E.J. Brill.
- Bonneau, A. (1887). Curiosa. Essais critiques de littérature ancienne ignorée ou mal connue. - Paris: Isidore Liseux.
- Cornazano, Antonio (1888). Proverbs in Jests, or the Tales of Cornazano - Paris: Isidore Liseux.
- Aretino, Pietro (1889). The Ragionamenti or Dialogues of Pietro Aretino - Paris: Isidore Liseux.
- Firenzuola, Agnolo (1889). Tales of Firenzuola, Benedictine Monk of Vallambrose (XVIth century) - Paris: Isidore Liseux.
- Vitry, Jacques de (1890). The exempla or illustrative stories from the Sermones vulgares of Jacques de Vitry - London: David Nutt.
- Bebel, Heinrich; Wesselski, Albert (1907). Heinrich Bebels Schwänke - München und Leipzig: Georg Müller.
- Cinquini, A.; Valentini, R. (1907). Poesie latine inedite di A. Beccadelli detto il Panormita - Aosta: Tipografia Giuseppe Allasia.
- Wesselski, Albert (1909). Mönchslatein, Erzählungen aus geistlichen Schriften des XIII. Jahrhunderts. - Leipzig: Wilhelm Heims.
- Arlotto; Wesselski, Albert (Hrsg.) (1910). Die Schwänke und Schnurren des Pfarrers Arlotto - Berlin: Alexander Duncker Verlag.
- Beccadelli, Antonio (Panormita); Caracciolo, Tristano; Porzio, Camillo (1912). Alfonso I. - Ferrante I. von Neapel - Jena: Eugen Diederichs.
- Wesselski, Albert (1914). Das lachende Buch - Leipzig: Johannes M. Meulenhoff Verlag.
- Wesselski, Albert (Hrsg.) (1920). Die Begebenheiten der beiden Gonnella - Weimar: Duncker.
- Bouchet, Guillaume; Romer, Sigbert (1922). Die galanten Schwänke aus den "Sérées" - Wien: Suschitzky.
- Hesse, Hermann (Einl.) (1924 (?)). Gesta Romanorum - Das Aelteste Märchen- und Legendenbuch des christlichen Mittelalters. - Leipzig: Insel.
- Bebermeyer, Gustav (1927). Tübinger Dichterhumanisten. Bebel/Frischlin/Flander - Tübingen: Verlag H. Laupp'schen Buchhandlung.
- Poggio Bracciolini; Carbone, Lodovico; Pontano, Giovanni Gioviano; Storer, Edward (1928). The facetiae of Poggio and other medieval story-tellers - London: George Routledge & SOns Ltd./E.P. Dutton & Co..
- Wesselski, Albert (Hrsg.) (1929). Angelo Polizianos Tagebuch - Jena: Diederichs.
- Homerus (1929). Batrachomyomachia - Trajecti ad Mosam (Maastricht): The Halcyon Press/A. A. M. Stols.
- Aretino, Pietro; Putnam, Samuel (1933). The works of Aretino. Dialogues. - New York: Covivi - Friede.
- Dunn, Thomas F. (1934). The Facetiae of the Mensa Philosophica - St. Louis: Washington University Studies.
- Markschies, Hans lothar (1953). Sämtliche Fabeln und Schwänke von Hans Sachs - Halle/Saale: VEB Max Niemeyer Verlag.
- Albrecht, Günther (Hrsg.) (1959). Deutsche Schwänke in einem Band - Weimar: Volksverlag Weimar.
- Jäckel, Günther (1959). Das Volk - das lacht. Deutsche Schwänke des 15. und 16. Jahrhunderts. - Berlin: Verlag Rütten & Loenig.
- Piccolomini, Aeneas Sylvius (Pius II) (1961). Een liefde in Siena - Den Haag: L.J.C. Boucher.
- Ellis, Robinson (1966). The Fables of Avianus - Hildesheim: Georg Olms.
- Cornazano, Antonio (1967). Sprichwortnovellen - Hanau am Main: Müller & Kiepenheuer.
- Bebel, Heinrich; Bebermeyer, Gustav (1967). Facetien. Drei Bücher. - Hildesheim: Georg Olms.
- Geerars, Dr. C.M. (1968). Het komische epyllion Batrachomyomachia en zijn Nederlandse bewerkingen - Groningen: Wolters-Noordhoff.
- Bebel, Heinrich (1972). Von arglistigen Weibern und Gewitzten Tölpeln - Cologne: Verlag Jacob Hegner.
- Rijkel, Dionysius van; Pseudo-Augustinus, Piccolomini, Aeneas Silvius; Heireman, K. (1973). Alosti In Flandria anno MCCCCLXXIII. Speculum conversionis peccatorum/ Manuale de salute sive aspiratione animae ad deum/ De duobus amantibus - Aalst/Brussel: Dirk Martenscomité; Brussels, K.B. Albert I, Gemeentekrediet.
- Poggio Bracciolini (1974). Two Renaissance book hunters: the letters of Poggius Bracciolini to Nicolaus de Niccolis - New York: Columbia University Press.
- Glidden, Hope H. (1981). The storyteller as humanist. The Sérees of Guillaume Bouchet. - Lexington, Ky.: French Forum.
- (1986). Renaissance Quarterly Vol. 39 Nos. 1-4 - New York: Renaissance Society of America.
- Beccadelli, Antonio (Panormita); Kind, Alfred; Forberg, C. Fr. (1986). Hermaphroditus - Hanau: Müller & Kiepenheuer.
- Rauner, Erwin (hrsg.) (1995). Mensa philosophica. Faksimile und Kommentar. - Tübingen: Niemeyer.
- Sacchetti, Franco; Jan van der Haar; Hélène Nolthenius (1996). Florentijnse verhalen - Baarn: Ambo ; Kritak.
- Persels, Jeff; Ganim, Russell (eds.) (2004). Fecal matters in early modern literature and art: studies in scatology - Aldershot [u.a.]: Ashgate.
- Bowen, Barbara C. (2004). Humour and humanism in the Renaissance - Aldershot, Hants, England: Ashgate.
- Hurtaut, Pierre-Thomas-Nioclas (2006). L'art de péter - Paris: Éditions Payot & Rivages.
- Chorier, Nicolas (n.d.). The Dialogues of Luisa Sigea - Paris: Librarie Astra.
Links
- TBD



